Autor: Pesach Benson • 10 listopada 2026 r.

Jerozolima, 10 listopada 2026 r. (TPS-IL) — W miarę jak miliony ludzi coraz częściej zwracają się ku sztucznej inteligencji (AI), aby zrozumieć wojny, spory polityczne i najważniejsze bieżące wydarzenia, nowe izraelskie badanie stawia pytania o to, czyje poglądy odzwierciedlają te systemy podczas interpretowania wiadomości.

Naukowcy z Uniwersytetu Ben Guriona w Negewie odkryli, że wiodące modele AI różnią się znacznie pod względem sposobu interpretowania sygnałów emocjonalnych przekazywanych przez nagłówki wiadomości. Niektóre modele były bardziej zbliżone do reakcji ludzkich czytelników, lecz żaden konsekwentnie nie odzwierciedlał poglądów wszystkich grup.

Wyniki sugerują, że systemy AI niekoniecznie oferują powszechnie podzielaną interpretację wiadomości, zwłaszcza w przypadku doniesień na temat wrażliwych konfliktów politycznych i międzynarodowych.

W badaniu przeanalizowano, jak sformułowanie nagłówka może wpływać na reakcje emocjonalne czytelników. Dwa nagłówki opisujące to samo wydarzenie mogą na przykład akcentować różne aspekty sprawy, z których jeden skupia się na cierpieniu cywilów, a inny na okolicznościach wojskowych. Oba mogą być rzeczowo dokładne, wywołując jednocześnie różne poziomy współczucia wobec zaangażowanych osób.

Naukowcy starali się ustalić, czy modele AI dostrzegały te różnice i czy ich interpretacje odpowiadały interpretacjom ludzkich czytelników.

Zespół badawczy, w skład którego wchodzili dr Haran Shani Narkiss, dr Michael Fire i dr Oren Tsur, porównał siedem wiodących modeli AI z odpowiedziami 3011 dorosłych osób w Wielkiej Brytanii.

Uczestnikom i modelom AI przedstawiono nagłówki wiadomości dotyczące wojny rosyjsko-ukraińskiej, wojny w Gazie oraz kampanii prezydenckiej w USA w 2024 r. Pytano ich, czy dany nagłówek wywoływał sympatię wobec określonej strony. Reprezentatywne w skali kraju badanie YouGov przyniosło ponad 200 000 pojedynczych odpowiedzi.

„LLM w coraz większym stopniu stają się pośrednikami między ludźmi a informacją” — powiedział dr Tsur, adiunkt w uniwersyteckim Instytucie Badań nad Stosowaną Sztuczną Inteligencją.

„Wpływ nagłówka wiadomości wykracza poza fakty, o których informuje. Jego sformułowanie może wyrażać sympatię, pośrednio przypisywać odpowiedzialność i subtelnie kształtować rozumienie czytelnika” — powiedział.

Mierzenie stronniczości AI

Naukowcy odkryli, że stopień, w jakim modele AI zgadzały się z ludzkimi odpowiedziami, różnił się w zależności od wieku, płci, wykształcenia uczestników, ich wcześniejszej wiedzy na temat kwestii geopolitycznych oraz dotychczasowych poglądów na konflikty.

Innymi słowy, model, który interpretował nagłówki podobnie do jednej grupy ludzi, niekoniecznie odzwierciedlał poglądy innej.

Dr Michael Fire, starszy wykładowca na uniwersytecie, powiedział, że wielkość badania umożliwiła naukowcom zbadanie, opinie których grup modele AI odzwierciedlały najwierniej, zamiast polegać wyłącznie na uśrednionych wynikach.

„Dzięki ponad 200 000 odpowiedzi od ponad 3000 uczestników możemy wyjść poza kwestię tego, czy AI średnio zgadza się z ludźmi” — powiedział Fire.

Wnioski te niosą szersze konsekwencje, w miarę jak narzędzia AI stają się coraz powszechniejszymi źródłami podsumowań i objaśnień wiadomości. Gdy system AI interpretuje nagłówek lub podsumowuje doniesienie, może przeoczyć wskazówki emocjonalne, które wpływają na to, jak czytelnicy rozumieją wydarzenie.

Naukowcy stwierdzili, że przyszły rozwój AI może wymagać uwzględnienia różnic demograficznych i kulturowych. Ostrzegli jednak, że decydowanie o tym, czyje perspektywy powinny kierować systemami AI, rodzi trudne pytania etyczne. Bez przejrzystości wysiłki zmierzające do dopasowania modeli do określonych odbiorców mogłyby wprowadzić nowe uprzedzenia.

Ostrzegli również, że systemy AI, które rutynowo zgadzają się z użytkownikami i utwierdzają ich w dotychczasowych opiniach, mogą przyczyniać się do powstawania baniek informacyjnych, wzrostu polaryzacji i erozji zaufania publicznego do źródeł informacji.