Autor: Pesach Benson • 16 listopada 2026 r.
Jerozolima, 16 listopada 2026 r. (TPS-IL) — Nowe badanie przeprowadzone pod kierunkiem Uniwersytetu Ben-Guriona w Negewie ujawniło luki w cyfrowych systemach weryfikacji stosowanych przez producentów syntetycznego DNA, ostrzegając, że potencjalnie niebezpieczne sekwencje genetyczne mogą zostać zamaskowane i zamówione przez internet poprzez podzielenie ich na mniejsze, pozornie nieszkodliwe fragmenty.
Naukowcy opracowali także nowy algorytm zaprojektowany z myślą o identyfikacji takich ukrytych zagrożeń, oferujący potencjalne udoskonalenie środków bezpieczeństwa biologicznego w obliczu rosnącej dostępności inżynierii genetycznej.
DNA produkowane na zamówienie jest powszechnie wykorzystywane przez uniwersytety, firmy farmaceutyczne i biotechnologiczne do opracowywania leków, badania chorób, modyfikowania mikroorganizmów oraz produkcji białek. Technologia ta stwarza jednak również wyzwanie z zakresu bezpieczeństwa biologicznego: te same systemy zamawiania mogą potencjalnie zostać wykorzystane do pozyskania materiału genetycznego, który mógłby posłużyć do wytworzenia niebezpiecznych substancji biologicznych.
Wyniki, opublikowane w recenzowanym czasopiśmie Nature Communications, podkreślają wyzwania stojące przed branżą, w której klienci mogą zamawiać spersonalizowane sekwencje DNA przez internet i otrzymywać je z dostawą bezpośrednio do swoich laboratoriów.
Firmy produkujące syntetyczne DNA rutynowo sprawdzają zamówienia klientów pod kątem sekwencji powiązanych z niebezpiecznymi czynnikami biologicznymi, w tym toksynami. Jednak istniejące standardy weryfikacji na ogół wymagają, aby podejrzane sekwencje przekraczały minimalną długość – zazwyczaj 50 kolejnych jednostek budulcowych materiału genetycznego, zwanych nukleotydami.
Naukowcy pod kierunkiem prof. Ramiego Pozisa i prof. Isany Wexler-Lublinsky ustalili, że wymóg ten stwarza potencjalną lukę. Dzieląc niebezpieczną sekwencję na krótsze fragmenty, zamachowiec mógłby uniknąć wykrycia, ponieważ żaden pojedynczy fragment nie przekracza progu weryfikacji. Po dostarczeniu fragmenty mogłyby potencjalnie zostać ponownie połączone przy użyciu standardowych technik laboratoryjnych w celu odtworzenia pierwotnej sekwencji wytwarzającej toksynę.
„Napastnicy stają się coraz bardziej wyrafinowani”
Zespół badawczy opracował algorytm o nazwie Gene Edit Distance (GED), aby rozwiązać problem tej luki. Zamiast badać każdy fragment DNA niezależnie, algorytm ocenia, czy wiele fragmentów w ramach jednego zamówienia można połączyć lub zmodyfikować w celu wytworzenia znanej sekwencji toksycznej.
„Napastnicy stają się coraz bardziej wyrafinowani, dlatego systemy obronne również muszą odpowiednio ewoluować” — powiedziała Shaked Tiuri-Atia, studentka studiów magisterskich, która kierowała badaniem.
„Zamiast po prostu przyglądać się każdemu segmentowi z osobna i pytać: »Czy jest on toksyczny?«, algorytm GED szacuje »wysiłek«, jakiego od biologa wymagałoby ponowne złożenie toksyny w laboratorium. To właśnie ta szeroka perspektywa pozwala nam blokować zakamuflowane zagrożenia” — wyjaśniła.
Aby przetestować istniejące możliwości weryfikacji, naukowcy stworzyli bazę danych sekwencji toksyn i zastosowali trzy strategie maskowania: wstawianie nieszkodliwego DNA pomiędzy fragmenty, zmianę kolejności lub odwracanie fragmentów oraz rozdzielanie fragmentów pomiędzy kilka struktur genetycznych w ramach jednego zamówienia.
Następnie ocenili dwa komercyjne narzędzia do weryfikacji, system open-source SeqScreen, powszechnie używane narzędzie do dopasowywania sekwencji BLAST oraz swój algorytm GED pod kątem zamaskowanych i niezmienionych sekwencji toksyn, a także nieszkodliwych sekwencji genetycznych.
Systemy komercyjne i SeqScreen na ogół wykrywały zagrożenia, gdy przynajmniej jeden fragment przekraczał 50 nukleotydów, zgodnie z obowiązującymi wytycznymi regulacyjnymi. Pominięto jednak trzy sekwencje zawierające fragmenty dłuższe niż ten próg. Firmy odpowiedzialne za te narzędzia weryfikacyjne badają wspomniane rozbieżności.
BLAST miał trudności z odróżnieniem sekwencji nieszkodliwych od zamaskowanych sekwencji toksyn. W przeciwieństwie do niego, według badania, GED osiągnął 100 procent dokładności w rozdzielaniu obu grup, nie generując przy tym fałszywych alarmów.
Naukowcy stwierdzili, że algorytm rozwiązuje również poważne wyzwanie związane z badaniem krótkich fragmentów DNA: wiele krótkich sekwencji występuje naturalnie i nie jest niebezpiecznych. Łącząc wiele fragmentów w dłuższe zapytania, GED może identyfikować potencjalne zagrożenia, jednocześnie redukując liczbę fałszywych alarmów.
„Badanie to jest przykładem proaktywnego testu penetracyjnego, którego celem jest zbadanie luk w zabezpieczeniach i umożliwienie firmom biotechnologicznym ich naprawienia, zanim wrogie podmioty zaczną je wykorzystywać” — powiedział prof. Pozis.
Naukowcy udostępnili swoją bazę danych zamaskowanych sekwencji organizacjom międzynarodowym, w tym International Gene Synthesis Consortium (IGSC) i Synthetic Biology Research Consortium (SBRC), aby pomóc w ulepszeniu branżowych standardów weryfikacji.
„Przesłanie jest jasne: im bardziej biologia staje się dostępna dla ogółu, tym szczelniejsza musi być jej cyfrowa powłoka ochronna” — powiedział Pozis.
Kod źródłowy algorytmu GED został udostępniony publicznie.




